ششمين امام شيعيان، و پنجمين امام از نسل اميرالمومنين عليه السلام، كنيه او ابوعبدالله و لقب مشهورش «صادق‏» است. لقب‌هاى ‏ديگر نيز دارد، از آن جمله صابر، طاهر و فاضل؛ اما چون ‏فقيهان و محدثان معاصر او كه شيعه وى هم نبوده‏اند، حضرتش را به درستى حديث و راستگويى در نقل روايات بدين لقب ستوده‏اند، لقب«صادق‏» شهرت يافته است وگرنه امامى را كه منصوب از طرف ‏خدا و منصوص از جانب امامان پيش از اوست، راستگو گفتن، آفتاب ‏را به «روشن‏» وصف كردن است.

چنان كه مشهور است فرزندان آن حضرت ده تن بوده‏اند، هفت پسر به نام‌هاى اسماعيل، عبدالله، موسى، اسحاق، محمد، عباس وعلى و سه دختر به نام‌هاى ام‏فروه، اسماء و فاطمه .

اسماعيل پسر بزرگتر آن امام است و پدر، وى را دوست مى‏داشت .

گمان بعضى از شيعيان بود كه اسماعيل بعد از پدرش به امامت ‏خواهد رسيد. اما او در روزگار زندگانى پدر درگذشت و امام، وى ‏را در گورستان بقيع به خاك سپرد و بر مردن او سخت گريان شد .

پيش از به خاك سپردن، روى او را گشود تا مردم ببينند اسماعيل‏ مرده است، ولى پس از مرگ اسماعيل گروهى مردن او را باور نكردند و پس از امام صادق او را امام دانستند .

اسماعيليان يا هفت اماميان كه صدها سال بعد به دو فرقه ‏نزاريه و مستعلويه تقسيم شدند، به دين اسماعيل منسوب‏اند. هفت ‏اماميان هم اكنون در كشورهايى از جمله ايران، پاكستان و هندوستان به سر مى‏برند. امام صادق عليه السلام سى ‏و يك ‏سال و به روايتى ‏سى و چهار سال در كنار پدرش امام باقر عليه السلام بوده است .

بزرگان اهل سنت و جماعت از روزگار وى تا امروز، او را به ‏كرامت‏ خلق، دانش فراوان، بخشش بسيار و عبادت طولانى ستوده‏اند صدوق به اسناد خود از فقيه مدينه، مالك پسر انس روايت كند: بر جعفربن محمد عليه‌السلام در مى‏آمدم، براى من بالش مى‏نهاد و مرا حرمت مى‏داشت و مى‏گفت: مالك! تو را دوست مى‏دارم . و من از گفته او خشنود مى‏شدم و خدا را سپاس مى‏گفتم .

مالک میگوید: سالى با او به حج‏ رفتم، چون هنگام گفتن لبيك رسيد، سخن در گلوى او بريد و نزديك بود از شتر بيفتد، گفتم: پسر رسول خدا! مى‏بايست لبيك ‏بگويى! گفت: پسر ابى عامر! چگونه جرات كنم و بگويم: لبيك، اللهم لبيك، در حالى كه مى‏ترسم خدايم بگويد نه لبيك و نه ‏سعديك ؟!

پس از رحلت رسول(ص) و دوران خلافت‏ خلفا هر گاه در مسئله‏اى ‏فقهى كار بر خليفه يا صحابه رسول(ص) دشوار مى‏شد، به على عليه السلام رجوع مى‏كردند و او مشكل آنان را مى‏گشود. چون على به شهادت ‏رسيد، دشمنان كار را بر فرزندان و شيعيان او تنگ كردند. و ميان مردم و آنان جدايى افكندند. از سوى ديگر، دين به دنيا فروختگان نيز براى خشنودى حاكمان وقت و يا سود خود، به ساختن ‏روايت‌ها پرداختند، تا آنجا كه شناخت ‏حديث درست از نادرست ‏بر فقيهان دشوار گرديد. مى‏توان گفت از سال چهلم هجرى تا نزديك به ‏پايان سده نخستين هجرت جز معدودى از صحابه و تابعان از فقه ‏درست فقه آل محمد (ص) بى‏بهره بودند .

در روزگار امام باقر اندكى گشايش پديد آمد و ساليان 148- 114 ( دوران امامت امام صادق -ع‏) عصر انتشار فقه آل محمد يا به ‏تعبير ديگر، روزگار تعليم و تدريس فقه جعفرى بود. در اين ‏سال‌ها مدينه نيز چهره ديگرى يافته بود.

و این روزها مدینه غریبانه تر از همیشه.....

چقدر دلم برای غربت بقیع تنگ شده است.....